“အခုလက်ရှိ ဒီငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲအပေါ်မှာ မျှော်နေတာထက် ကိုယ့်ရဲ့ ပါဝါကို တည်ဆောက်ဖို့ လိုတယ်။ အခု အခင်းအကျင်းကတော့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်း နိုင်တဲ့ အခင်းအကျင်းမဟုတ်ဘူး” နိုင်ဗညားမွန် (ဒါရိုက်တာ၊ MSDC)

တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ နိုင်ဗညားမွန်နှင့် အမေးအဖြေ ၂၅ မေ ၂၀၂၂ လတ်တလော အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း (EAO) အဖွဲ့များကို ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးဖိတ်ခေါ်ရခြင်း အဓိက ရည်ရွယ်ချက်၊ သွားရောက်တွေ့ဆုံသည့် EAO အဖွဲ့အချို့၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် လတ်တလော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုအပြီး ထွက်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်များအပေါ် ခန့်မှန်းသုံးသပ်ချက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး (Mon State Development Center) ၏ ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူလည်းဖြစ်သူ နိုင်ဗညားမွန်နှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါသည်။


“စစ်ကောင်စီနဲ့ တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့သူတွေကတော့ တက်ရောက်မှာ မဟုတ်ဘူးလေ။ အဲ့ဒါကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ဖိတ်ကြားချက်နဲ့ ဒီအစီစဉ်ကနေပြီးတော့ ပြည်တွင်းပဋ္ဋိပက္ခ လက်ရှိတိုက်ပွဲတွေက လျော့ချဖို့ လည်း မရှိဘူး။ ဘာမှ ထိခိုက်ဖို့လည်း မရှိဘူး။ ပြောင်းလဲဖို့လည်း မရှိဘူး” ဆလိုင်းကျဲအိုဘိခ်ထောင် (အတွင်းရေးမှူး – CNLD)

ချင်းအမျိုးသားဒီမိုရေစီအဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး ဆလိုင်းကျဲအိုဘိခ်ထောင်နှင့် အမေးအဖြေ ၂၃ မေ ၂၀၂၂ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့က ရုပ်သံမိန့်ခွန်းကနေ ဖိတ်ခေါ်လိုက်ပါတယ်။


“ဘုံရန်သူတစ်ခုတည်းကို တချိန်တည်း တပြိုင်တည်းမှာ တိုက်ခိုက်သလိုမျိုး ဖြစ်လာနိုင်သလို တဖက်က သီးခြားတိုက်ရင်လည်း နွေဦးတော်လှန်ရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်တယ်” ဗိုလ်မှူးကြီးမင်းထွန်း (စစ်ဦးစီးချုပ် – ANC/AA)

NUG နှင့် ULA/AA တွေ့ဆုံခြင်းအပေါ် EAOs ခေါင်းဆောင်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများ ဘာပြောကြသလဲ ၂၀ မေ ၂၀၂၂ ယခုမေလ ၁၆ ရက်နေ့က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ရက္ခိုင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ရက္ခိုင့်တပ်တော် (ULA/AA) ၏ နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်တို့သည် လက်ရှိနိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို Online ကတဆင့် ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။


“သွားတက်ရောက်မယ့် EAOs အဖွဲ့အစည်းတွေက လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်မက်ပဋိပက္ခဖြစ်နေတဲ့ ဒေသက အဖွဲ့အစည်းတွေက အင်မတန်မှ နည်းပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အခုလို သွားဆွေးနွေးတာမျိုးက စစ်ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံရေးထွက်ပေါက်တစ်ခုအတွက် အားပေးနေသလားဆိုတဲ့ဟာ ကျနော်တို့က ထောက်စရာ ဖြစ်နေပါတယ်” ဆလိုင်းထက်နီ (ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ – CNF)

ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) ပြောရေးခွင့်ရှိသူ ဆလိုင်းထက်နီနှင့် အမေးအဖြေ ၁၂ မေလ ၂၀၂၂ ငြိမ်းချမ်းရေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲသည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့်သာ မလုံလောက်ဘဲ ကုလသမဂ္ဂ၊ နိုင်ငံတကာနှင့် သက်ဆိုင်ရာ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အစုအဖွဲ့များ အားလုံးပါဝင်ရန်လိုသည်ဟု တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ၃ ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ပြောဆိုလိုက်သည်။


“စစ်တပ်ကနေပြီးတော့ FPTP စနစ်ကနေ PR စနစ်ကို ပြောင်းတာက ကျနော်တို့ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအတွက်၊ ကချင်တွေအတွက်တော့ မပါဘူး။ စစ်တပ်က နိုင်ငံရေးမှာ ပိုပြီးပါဝင်ချင်လို့ ရည်ရွယ်ချက်သက်သက်ပါပဲ” ဦးခွန်ဆမ် (နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ)

စကစ၏ ခရိုင်တိုးချဲ့ခြင်းကိစ္စအတွက် နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးခွန်ဆမ်နှင့် အမေးအဖြေ ၁၂ မေ ၂၀၂၂ အာဏာသိမ်စစ်ကောင်စီဟာ နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းပြီး ၁ နှစ်ကျော်အကြာ ၂၀၂၂ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာ နောက်ထပ် ခရိုင် ၄၆ ခုကို ထပ်တိုးဖွဲ့စည်းတဲ့အကြောင်း ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။


“စစ်ပြေးဒုက္ခ ခံစားနေရတဲ့သူတွေကို ပိုပြီး ဒုက္ခရောက်အောင် ပြုလုပ်တဲ့လုပ်ရပ်က နိုင်ငံတကာမှာ ဘယ်သူမှ လက်မခံနိုင်ဘူး။ နောက်ပြီး ဒီလိုဖြစ်စဉ်တွေ ရှိလာတယ်ဆိုရင်လည်း သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့တွေက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ဖို့လိုတယ်” မွန်းနေလီ (ပြောခွင့်ရသူ – KWAT)

ကချင်အမျိုးသမီးအစည်းအရုံး-ထိုင်းနိုင်ငံ (KWAT)မှ ပြောခွင့်ရ မွန်းနေလီနှင့် အမေးအဖြေ ၁၂ မေ ၂၀၂၂ ကွတ်ခိုင်မြို့အပြင်ဘက်ရှိ ဇွပ်အောင် စစ်ရှောင်စခန်းမှာ ကိုးကန့် MNDAA တပ်ဖွဲ့ တပ်ချနေထိုင်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အမျိုးသမီးအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားနေသော ကချင်အမျိုးသမီးအစည်းအရုံး-ထိုင်းနိုင်ငံ (KWAT) မှ ပြောခွင့်ရ မွန်းနေလီကို မေးမြန်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။


“သတိကြီးကြီးထားပြီးတော့ ရှေ့ဆက်ရမယ်။ ကျနော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ ဒီအာဏာရှင်စနစ်လုံးဝ ကျရှုံးသွားပြီးတော့ ဗမာအပါအဝင် ဗမာမဟုတ်တဲ့ တခြားတိုင်းရင်းသားတွေရော တန်းတူညီမျှတဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ရရှိနိုင်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ အဲ့ဒီဟာအတွက်ပဲ ကျနော်တို့ ဦးတည်ပါတယ်” မောင်ဆောင်းခ (တာဝန်ခံ -BPLA)

ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် – BPLA တာဝန်ခံ မောင်ဆောင်းခနှင့် အမေးအဖြေ ၁၀ မေ ၂၀၂၂ နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ဖြစ်တည်ပေါက်ဖွားလာသော ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (Bamar People Liberation Army – BPLA) သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။


“စကားလုံးတွေအနေနဲ့ကြည့်ရင် နည်းနည်းပြင်းထန်မှုတော့ ရမှာပေါ့။ တိုင်းမှူးဆိုတဲ့သူတွေက အဲလောက်ပြောပေးမှ တော်ရာကျတာ။ ပြောထိုက်တယ်၊ ပြောသင့်တယ်လို့ယူဆပါတယ်” ဦးသန်းစိုးနိုင်(နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ) စစ်ကောင်စီတိုင်းမှူးအား AA စစ်ဦးစီးချုပ်က သတိပေးလိုက်တဲ့အပေါ် ဘယ်လိုရှုမြင်ကြသလဲ

၁၀ မေ ၂၀၂၂ “ကိုထင်လတ်ဦး သိပ်လျှောက်မလုပ်နဲ့ အာရုံနောက်နေပြီ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဘာညာ သောက်ဂရုစိုက်နေမှာမဟုတ်ဘူး။ မင်းနေတဲ့နေရာအထိ တက်ကြိတ်ပလိုက်မှာနော်” ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်က မေလ ၆ ရက်တွင် ၎င်း၏လူမှုကွန်ရက် တွစ်တာမှတစ်ဆင့် သတိပေးပြောကြားလိုက်သည်။


Myanmar Peace Monitor